BIM trong xây dựng: Không chỉ là mô hình 3D

[gbc engineers 0]

Trong một dự án xây dựng, càng có nhiều bộ môn tham gia thì lượng thông tin cần phối hợp càng lớn. Kiến trúc, kết cấu, hệ thống điện, cấp thoát nước, thông gió và nhiều hạng mục khác đều cần được phát triển song song. Chỉ một thay đổi nhỏ ở một bộ môn cũng có thể ảnh hưởng đến hàng loạt bản vẽ và công việc liên quan.

Đây là một trong những lý do mô hình thông tin công trình, thường được gọi là BIM, ngày càng được sử dụng rộng rãi trong ngành xây dựng.

BIM thực chất là gì?

Nhiều người vẫn hình dung BIM đơn giản là một mô hình ba chiều của công trình. Tuy nhiên, giá trị của BIM nằm nhiều hơn ở phần thông tin được tổ chức và liên kết với mô hình đó.

Thay vì mỗi bộ môn làm việc trên những bộ hồ sơ tương đối độc lập, BIM cho phép các thông tin về kiến trúc, kết cấu và hệ thống kỹ thuật được kết nối trong một môi trường chung.

Nhờ vậy, đội ngũ dự án có thể quan sát công trình rõ hơn trước khi thi công, kiểm tra sự tương tác giữa các hạng mục và phát hiện những vấn đề có khả năng xảy ra trên công trường.

Phát hiện xung đột trước khi ra công trường

Một trong những ứng dụng thực tế nhất của BIM là kiểm tra xung đột giữa các bộ môn.

Ví dụ, một đường ống có thể đi xuyên qua dầm kết cấu. Một tuyến kỹ thuật có thể chiếm cùng không gian với hệ thống thông gió. Hoặc khoảng trống dự kiến cho thiết bị có thể không còn đủ sau khi kết cấu và các hệ thống khác được bố trí đầy đủ.

Nếu những vấn đề này chỉ được phát hiện trong quá trình thi công, việc xử lý thường phức tạp hơn vì có thể kéo theo thay đổi bản vẽ, điều chỉnh vật tư hoặc làm lại một phần công việc đã thực hiện.

Khi các bộ môn được phối hợp trên mô hình chung, nhiều xung đột có thể được nhận diện ngay từ giai đoạn thiết kế. Điều này giúp đội ngũ dự án có thêm thời gian để lựa chọn phương án xử lý trước khi vấn đề xuất hiện ngoài công trường.

BIM còn hỗ trợ tiến độ và chi phí

Mô hình công trình cũng có thể được liên kết với các thông tin khác của dự án.

Khi dữ liệu về thời gian được đưa vào mô hình, đội ngũ dự án có thể hình dung trình tự thi công của từng khu vực hoặc hạng mục. Nhờ đó, việc đánh giá phương án tổ chức thi công và xác định những điểm có nguy cơ ảnh hưởng đến tiến độ trở nên trực quan hơn.

Tương tự, dữ liệu về khối lượng và chi phí có thể được kết nối với mô hình để hỗ trợ công tác bóc tách, dự toán và theo dõi ngân sách.

Điểm quan trọng ở đây không phải là tạo ra một mô hình có nhiều thông tin nhất có thể. Giá trị thực sự nằm ở việc lựa chọn đúng thông tin cần thiết cho từng giai đoạn của dự án và tổ chức chúng theo cách mà các bên liên quan có thể sử dụng hiệu quả.

Hồ sơ cũng có thể được phát triển từ cùng một nguồn dữ liệu

Một lợi ích khác của BIM là khả năng tạo bản vẽ, bảng thống kê và nhiều loại hồ sơ kỹ thuật trực tiếp từ mô hình.

Khi mô hình được cập nhật đúng quy trình, những thay đổi liên quan có thể được phản ánh đồng bộ hơn trong hồ sơ. Điều này giúp hạn chế tình trạng một bản vẽ đã được sửa nhưng một bản vẽ khác vẫn giữ thông tin cũ.

Đối với những dự án có quy mô lớn hoặc nhiều bộ môn tham gia, việc duy trì sự nhất quán của thông tin là một vấn đề đáng kể. Vì vậy, BIM không chỉ phục vụ việc dựng hình mà còn đóng vai trò trong cách thông tin dự án được tạo ra, kiểm tra và chia sẻ.

Giá trị của BIM không kết thúc khi công trình hoàn thành

Nếu mô hình được xây dựng với dữ liệu phù hợp ngay từ đầu, thông tin trong BIM còn có thể tiếp tục được sử dụng trong giai đoạn vận hành.

Các thông tin về thiết bị, hệ thống kỹ thuật, vị trí các cấu kiện hoặc lịch bảo trì có thể được liên kết với mô hình để hỗ trợ đội ngũ quản lý công trình sau này.

Điều này cho thấy BIM có thể đi cùng dự án từ thiết kế, phối hợp và thi công cho đến vận hành, thay vì chỉ phục vụ một giai đoạn riêng lẻ.

Quan trọng nhất vẫn là cách BIM được triển khai

Không phải cứ có mô hình BIM là dự án tự động hiệu quả hơn.

Một mô hình có thể rất chi tiết nhưng vẫn không mang lại nhiều giá trị nếu thông tin không được tổ chức đúng mục đích, trách nhiệm giữa các bên không rõ ràng hoặc quy trình cập nhật thiếu nhất quán.

Vì vậy, khi áp dụng BIM, câu hỏi quan trọng không chỉ là “mô hình cần chi tiết đến đâu?” mà còn là “dự án cần sử dụng mô hình này để giải quyết vấn đề gì?”.

Tùy từng dự án, phạm vi công việc có thể bao gồm xây dựng mô hình, phối hợp giữa các bộ môn, kiểm tra xung đột, mô phỏng quá trình thi công, phát triển hồ sơ kỹ thuật hoặc chuyển dữ liệu khảo sát hiện trạng thành mô hình số.

Bạn đọc muốn tìm hiểu sâu hơn có thể tham khảo bài viết “Các loại dịch vụ BIM và vai trò của chúng trong dự án xây dựng” của gbc engineers.

gbc engineers là đơn vị tư vấn kỹ thuật hoạt động trong nhiều lĩnh vực như thiết kế kết cấu, công trình hạ tầng và cầu, mô hình thông tin công trình và quản lý xây dựng, với các văn phòng tại Đức, Ba Lan và Việt Nam.